De 12 meestgestelde vragen (+antwoorden) over GACS uit het webinar

Wij hebben de vragen en antwoorden uit het webinar gebundeld voor je. Marvin van Kempen van KTGO ondervroeg in de TVVL Studio de GACS-experts Martin Groeneveld (DWA) en Dennis Verschoor (AYYA / TVVL) over de laatste ontwikkelingen, interpretaties en de veelgestelde vragen.

Vragen en antwoorden die soms al zijn gesteld in de GACS Groep op KUBR. Mocht je nog geen lid zijn; meld je kosteloos aan voor KUBR en voeg jezelf toe. Dan ben je op de hoogte.

Word lid van de GACS Groep

De vragen in het webinar centreren zich rond 12 thema's. Wij geven je graag de antwoorden:

FAQ voor GACS en gebouwautomatisering 

1. Wat is GACS en wat betekent het voor gebouwautomatisering?

GACS staat voor gebouwautomatisering en controlesysteem en draait in de kern om het slimmer, energiezuiniger en betrouwbaarder maken van GBS samen met comfortinstallaties. In het webinar wordt GACS neergezet als een combinatie van fysieke installatie, regeltechniek en monitoring, met als doel minder energieverbruik, minder CO2-uitstoot en meer comfort.

2. Voor welke gebouwen geldt de GACS-verplichting?

De webinarsprekers noemen dat de verplichting speelt bij nieuwe en bestaande utiliteitsgebouwen, met een grens van meer dan 290 kW thermisch vermogen (koelen OF verwarmen) tot eind 2029 en een lagere grens van 70 kW vanaf 2030. Daarbij wordt benadrukt dat niet-woongebouwen onder deze categorie vallen en dat de verplichting voor woonzorggebouwen afhankelijk is van de verhouding woonfunctie/zorgfunctie.

3. Welke gebouwen zijn uitgezonderd van GACS?

In het webinar wordt uitgelegd dat er op systeemniveau uitzonderingen bestaan, onder meer voor ventilatie en zonwering in bepaalde situaties. Ook wordt aangegeven dat niet elke toepassing in een gebouw of elke installatie automatisch volledig onder de eis valt. Er zijn in de omgevingsregeling voor comfort-installaties 2 specifieke en een algemene uitzondering opgenomen.

4. Wat moet een GACS-scan opleveren?

Een GACS-scan geeft inzicht in de functionele staat van de installaties in combinatie met de regeltechniek en de monitoringmogelijkheden. Het resultaat is bedoeld om vast te stellen waar het GBS voldoet aan de GACS-standaard, waar afwijkingen zitten en welke acties nodig zijn om aan de eisen te voldoen. In de rapportage moeten minimaal de lage en hoge investeringen worden benoemd die nodig zijn om te voldoen aan GACS.

5. Welke onderdelen worden gecontroleerd in een GACS-scan?

Volgens het webinar wordt gekeken naar gebouwinstallaties, regeltechniek, connectiviteit, energie-meters en de kwaliteit van monitoring en rapportages. Ook de wisselwerking tussen gebouwbeheersysteem en praktijkgedrag wordt vaak meegenomen, zodat duidelijk wordt of de installatie nog zo efficient werkt als bedoeld.

6. Wat zijn de meest voorkomende afwijkingen bij GACS?

Veelvoorkomende problemen in functionaliteit en praktijkgedrag zijn verkeerd ingestelde klokprogramma’s, systemen die niet met elkaar communiceren, handmatig geschakelde verlichting, onbalans in de installatie en ontbrekende energie- of binnenklimaatrapportages. Het webinar laat zien dat juist op deze punten vaak snel winst te behalen is.

7. Is monitoring verplicht binnen GACS?

Ja, monitoring is een belangrijk onderdeel van GACS en gaat verder dan alleen realtime uitlezen. Er wordt expliciet genoemd dat energieconsumptierapportages en vanaf 29 mei ook binnenklimaatrapportages relevant zijn.

8. Wat levert gebouwautomatisering op?

Voldoen aan GACS helpt om het energieverbruik te verlagen, comfort te verbeteren en beter te voldoen aan de klimaatdoelstellingen. In het webinar wordt ook genoemd dat dit kan leiden tot lagere exploitatiekosten en betere grip op prestaties van installaties.

9. Moet je alles uit een GACS-scan direct uitvoeren?

Het korte antwoord in het webinar is: ja, als er gebreken zijn die nodig zijn om aan de eisen te voldoen, moet je die uiteindelijk oplossen. Tegelijk wordt benadrukt dat dit in bestaande bouw vaak gefaseerd en planmatig gebeurt, niet alles kan morgen al perfect te zijn. Vooral bij hogere investeringen loont het om goed onderzoek te doen naar flexibiliteit en levensduur van installaties ten opzichte van de toekomstige aanscherping van eisen.

10. Wie controleert of je aan de GACS-eisen voldoet?

Volgens het webinar is het bevoegd gezag de gemeente, of de omgevingsdienst met een mandaat van de gemeente. De omgevingsdiensten kunnen daarnaast ook andere dossiers meenemen, zoals milieuvergunning en informatieplicht.

11. Is erkenning verplicht voor partijen die een GACS-scan aanbieden?

Nee, in het webinar wordt expliciet gezegd dat er op dat moment geen verplichte erkenning is voor partijen die een scan aanbieden. Wel is technische expertise belangrijk, omdat een scan uiteindelijk moet leiden tot een bruikbaar oordeel richting bevoegd gezag.

12. Wat is het verschil tussen GACS en een gebouwbeheersysteem?

GACS is classificatie of eisenpakket voor een gebouwbeheersysteem (GBS); het gaat daarbij om functies in het systeem die samen zorgen voor goede gebouwautomatisering, energiezuinige werking en slim beheer. Dennis en Martin benadrukken dat GACS daarom geen “doosje” is dat je koopt, maar een samenhang van functies, instellingen en gebruik. Elk GBS kan (met aanpassingen) voldoen aan GACS.