TNO: Netcongestie vraagt om slimme mobiliteit met zonnevoertuigen

Elektrische auto’s, bestelwagens en trucks zijn onmisbaar voor het behalen van klimaatdoelen, maar zetten het elektriciteitsnet lokaal steeds verder onder druk. Iets met Netcongestie en KUBR-leden hoef je dat inmiddels niet meer uit te leggen. De vraag is niet óf we anders moeten omgaan met energie, maar hoe. Het Europese onderzoeksproject SolarMoves laat zien dat voertuigen met geïntegreerde zonne-energie een verrassend krachtige rol kunnen spelen in het verminderen van netcongestie. 

TNO bracht hierover een rapport uit. Lees erover op hun site en download het complete rapport. 

Recap: wat is netcongestie en waarom wordt het probleem groter?

Netcongestie ontstaat wanneer de vraag naar of het aanbod van elektriciteit groter is dan wat het net op dat moment kan transporteren. In Nederland speelt dit probleem vooral op wijk- en regionaal niveau. Elektrisch vervoer versterkt deze druk, omdat veel voertuigen tegelijk laden, vaak in de avonduren wanneer ook huishoudens piekverbruik hebben.

Volgens netbeheerders zijn vooral woonwijken met veel elektrische auto’s en beperkte transformatorcapaciteit kwetsbaar. Het uitbreiden van het net is kostbaar en tijdrovend. Daarom groeit de behoefte aan oplossingen die de vraag naar netstroom verminderen of beter spreiden. Hier komt zonne-energie op voertuigen in beeld.

Vehicle Integrated Photovoltaics als antwoord op netcongestie

Vehicle Integrated Photovoltaics (VIPV) betekent dat zonnepanelen direct worden geïntegreerd in voertuigen, zoals op het dak, de motorkap of de zijkanten. Deze zonnepanelen wekken stroom op die direct wordt gebruikt voor aandrijving of hulpsystemen. Het SolarMoves-project toont aan dat VIPV geen niche-oplossing is, maar een schaalbare technologie met directe impact op netcongestie.

Uit het onderzoek blijkt dat personenauto’s met VIPV in Noordwest-Europa jaarlijks tot 35 procent van hun energiebehoefte zelf kunnen opwekken. In Zuid-Europa loopt dit zelfs op tot 50 procent. Voor bestelwagens en trucks ligt het percentage lager, maar door hun grote oppervlak en hoge verbruik is de absolute energiebijdrage juist aanzienlijk.

Minder laden, minder piekbelasting

Een van de belangrijkste effecten van VIPV op netcongestie is de afname van laadmomenten. SolarMoves laat zien dat personenauto’s met geïntegreerde zonne-energie tussen de 10 en 50 procent minder vaak hoeven te laden via het elektriciteitsnet. In stedelijke omgevingen betekent dit dat voertuigen in de zomermaanden soms wekenlang kunnen rijden zonder netaansluiting.

Voor het elektriciteitsnet is dit cruciaal. Minder laadmomenten betekenen minder gelijktijdige belasting van wijktransformatoren. In simulaties blijkt dat VIPV in wijken met een hoge elektrificatiegraad hetzelfde effect kan hebben als een uitbreiding van de lokale transformatorcapaciteit met ongeveer 25 procent. Dat is een enorme winst, zeker wanneer netverzwaring niet snel mogelijk is.

Netcongestie en logistiek: kansen voor bedrijfsvoertuigen

Netcongestie raakt niet alleen huishoudens, maar ook bedrijven. Logistieke hubs, distributiecentra en bedrijventerreinen lopen vast doordat het net geen extra aansluitingen toelaat. Juist hier biedt VIPV perspectief. Voor elektrische trucks en bestelwagens kan zonne-energie tot 15 procent van de jaarlijkse energiebehoefte dekken. In absolute cijfers gaat het om grote hoeveelheden stroom.

Daarnaast kunnen zonnepanelen op trucks hulpsystemen voeden, zoals koeling of airconditioning, zonder extra netbelasting of stationair draaien. Dit verlaagt niet alleen de druk op het net, maar ook de operationele kosten en CO₂-uitstoot. Voor fleetowners betekent dit meer flexibiliteit in laden en minder afhankelijkheid van piekcapaciteit.

De rol van beleid en regelgeving

Hoewel de technologie beschikbaar is, blijft brede toepassing van VIPV achter zonder gericht beleid. SolarMoves benadrukt dat beleidsmakers VIPV expliciet moeten erkennen als maatregel tegen netcongestie. Denk aan opname in subsidieregelingen, fiscale stimulansen en aanbestedingscriteria voor publieke mobiliteit.

Ook Europese regelgeving speelt een rol. Door VIPV mee te laten tellen in CO₂-reductiedoelen en voertuigcertificering ontstaat een sterke prikkel voor fabrikanten om zonne-energie standaard te integreren. Dit versnelt de opschaling en vergroot het effect op het elektriciteitsnet.

Netcongestie verminderen begint op het voertuig

Netcongestie is geen abstract probleem meer, maar een dagelijkse realiteit voor bedrijven, overheden en bewoners. Het SolarMoves-project maakt duidelijk dat oplossingen niet alleen in het net zelf liggen, maar ook in hoe we energie gebruiken en opwekken. Door voertuigen deels zelfvoorzienend te maken met zonne-energie, verlagen we de vraag naar netstroom precies daar waar de druk het grootst is.

Vehicle Integrated Photovoltaics verandert elektrische voertuigen van pure energieverbruikers in mobiele energieproducenten. Daarmee wordt mobiliteit niet langer een extra belasting voor het net, maar een onderdeel van de oplossing tegen netcongestie.

Wat haal jij uit het rapport? Laat gerust van je horen hieronder. KUBR-leden lezen graag mee.